مقدمهء مترجم انگليسى « بازگشت ده‌هزار نفر » نوشتهء گزنفون اثرى است دربارهء لشكركشى كوروش كوچك بر ضد برادر خود اردشير دوم به اميد دست‌يابى بر تخت و تاج شاهنشاهى ايران . چون كوروش در ميدان نبرد كشته شده بود اين كتاب در واقع شرح عقب‌نشينى ده‌هزار نفر چريك يونانى است كه جزو سپاهيان او بودند . اين عده از حوالى شوش از راه كردستان و آذربايجان غربى ابتدا به كرانهء درياى سياه ( طرابوزان ) و سرانجام به مبدء عزيمت خويش در حدود غربى آسياى صغير بازگشتند . كوروش لشكركشى نافرجام خود را در سال 401 ق . م آغاز كرد . او قبل از آن هم در تاريخ يونان نام و نشان برجسته‌اى داشت . در مرحلهء نهائى مبارزهء احراز تفوق و برترى كه از سال 431 تا 404 پيش از ميلاد بين اسپارت و آتن جريان داشته و آن به جنگ پلوپونس معروف شده است اسپارتها با تيسافرن ساتراپ ايرانى ليديه ( لوديه ) و يونيه كه فرماندهى سپاه شاهى را در حدود غربى آسياى صغير نيز برعهده داشت عهدنامهء اتحاد امضاء كرده بودند . تيسافرن اميدوار بود با يارى اسپارتها شهرهاى يونانى واقع در كرانهء آسياى صغير را تسخير كند . اين شهرها سابقا متعلق به ايران بود كه در اين موقع آتنىها در تصرف داشتند . از طرف ديگر هم قرار شده بود اسپارتها به منظور اداره كردن بحريهء خود كمك مالى از ايران دريافت دارند . اما تيسافرن كه وجودى ذاتا دورو بود بوسيلهء الكبيادس « 1 » آتنى ترغيب شده بود كه صلاح ايران نبوده

--> ( 1 ) - Alcibiades